Bài này tổng hợp kinh nghiệm du học thạc sĩ ở Anh của hai chị em Trương Thanh Mai và Trương Thanh Vân. Cả hai nhận học bổng Chevening của Chính phủ Anh và học tại Viện Nghiên cứu Phát triển (IDS), Đại học Sussex, cách nhau ba năm. Nội dung lấy từ sách Coffee with scholars và hai bài hai chị em từng viết cho Nguồn Học Bổng. Nếu bạn mới tìm hiểu du học Anh, có thể đọc trước tổng quan về du học Anh để có bức tranh chung.
Tóm tắt nhanh
Theo Thanh Mai, chị mất nhiều thời gian lúc đầu vì phải đọc 100–200 trang cho một bài giảng, dù sau đó chị quen khá nhanh. Thanh Mai cũng từng khủng hoảng một, hai tháng đầu vì cố tìm đáp án đúng sai cho mọi câu hỏi. Thanh Vân cho rằng sự chăm lo của trường và khoa, trong đó có các lớp kỹ năng, giúp chị thích ứng rất nhanh. Đây là trải nghiệm của các khóa trước.
Hai chị em đến Anh bằng con đường nào?
Thanh Mai khi đó biết Chevening yêu cầu 2 năm kinh nghiệm (2.800 giờ, tính cả việc chính thức, bán thời gian và tình nguyện), nên chị dành hai năm sau khi ra trường để đi làm và tìm xem mình muốn học gì. Qua các chuyến đi thực địa, chị nhận ra mình thích nghiên cứu xã hội và chọn ngành Nghiên cứu Phát triển. Chị đỗ cả học bổng song phương của Chính phủ Bỉ lẫn Chevening (khóa 2013) và chọn Chevening. Sau này chị học tiếp Tiến sĩ ngành Chính trị học so sánh tại Đại học Arizona, Mỹ.
Thanh Vân làm tình nguyện từ năm thứ ba đại học, rồi làm cho hai tổ chức phi chính phủ quốc tế. Thấy nhiều vấn đề trong các dự án phát triển, chị muốn được học bài bản. Chị biết đến Chevening qua cựu học viên, “đặc biệt là chị gái mình”, và nhận học bổng khóa 2016, ngành Quản trị, Phát triển và Chính sách công. Theo lời chị, IDS “không chỉ đứng số 1 về đào tạo ngành phát triển trên thế giới trong nhiều năm mà còn là nơi có nhiều nghiên cứu quan trọng cho ngành”.
Thanh Vân kể trong sách rằng chị từng nghĩ phải học đúng ngành và phải là người quản lý dự án lớn. Theo chị, thực ra có thể học trái ngành nếu có kinh nghiệm làm việc liên quan và kế hoạch rõ sau khi học, còn học bổng tìm người có tiềm năng lãnh đạo.

Tuần đầu và một buổi học thạc sĩ ở Anh trông thế nào?
Theo Thanh Vân, hồi chị học, sinh viên đọc trước tài liệu bắt buộc và tài liệu bổ sung, buổi sáng nghe giảng, buổi chiều chia nhóm thảo luận. Thanh Mai từng rất thích các buổi thảo luận nhóm (seminar) vì được nghe quan điểm của bạn bè khắp nơi, nhờ đó chị “tự phá bỏ đi những định kiến sai lầm trước đây”.
Buổi gặp riêng thầy trưởng khóa
Đầu khóa của Thanh Vân, thầy trưởng khóa đã gặp riêng từng sinh viên. Trên đường đến buổi hẹn, Thanh Vân lên nhầm xe buýt, phải đi taxi khoảng 3 km mất 5 bảng rồi chạy lên gặp thầy. Hôm đó thầy nói về cách đọc, nghiên cứu và viết, còn dặn đừng chỉ ngồi học mà hãy nghe BBC, cuối tuần đi bộ đường dài hoặc lên London chơi.
Trường đã hỗ trợ sinh viên quốc tế ra sao
Thanh Vân đánh giá dịch vụ chăm sóc sinh viên ở Sussex rất tốt. Trong khóa của chị, trường và khoa đã:
- Hướng dẫn dùng thư viện, phần mềm và giới thiệu hệ thống đào tạo thạc sĩ ở Anh.
- Tổ chức tiệc chào đón để sinh viên quốc tế gặp nhau và gặp giáo sư.
- Để chủ nhiệm khóa gặp từng sinh viên, nghe khó khăn và nguyện vọng.
- Mở lớp kỹ năng đọc, viết, tư duy phản biện và làm việc nhóm đa văn hóa.
Chị kể nhờ sự chăm lo kỹ lưỡng này của trường và khoa mà chị đã thích ứng rất nhanh.
Kinh nghiệm du học thạc sĩ ở Anh: đọc phản biện và cú sốc của Thanh Mai
Với Thanh Mai, khó khăn ban đầu nằm ở việc đọc phản biện và chấp nhận rằng nhiều câu hỏi không có một đáp án.
Đọc 100–200 trang cho một bài giảng
Thanh Mai kể đọc 100–200 trang cho một bài giảng là chuyện bình thường ở khóa học của chị khi ấy. Lúc đầu chưa quen đọc phản biện, chị mất rất nhiều thời gian, nhưng vì thích các chủ đề nên chị làm quen khá nhanh. Chị nghĩ giá mình rèn kỹ năng này trước khi sang thì sẽ bớt bỡ ngỡ.
Thầy của Thanh Vân nhấn mạnh rằng “sinh viên không phải đồng ý với tất cả những gì thầy nói”. Thầy nói bài luận của chị có thể đi ngược quan điểm của thầy, miễn có lập luận và bằng chứng vững.
Một, hai tháng đầu khủng hoảng
Sau một, hai tháng học, Thanh Mai gặp khủng hoảng tâm lý. Có lúc chị nghĩ: “hay là Chevening chọn nhầm mình, mình dốt thế sao lại được nhận học bổng Chevening”.
Khủng hoảng đến từ thói quen tìm câu trả lời cụ thể cho mọi câu hỏi. Khi chị hỏi thẳng thầy thế nào là đúng, thế nào là sai, thầy đáp: “Tuỳ từng trường hợp chứ, lúc này nó có thể đúng, lúc khác nó có thể sai”. Càng học, chị càng hiểu một học thuyết có thể đúng ở giai đoạn này nhưng không còn phù hợp ở giai đoạn khác, và không chính sách nào chỉ có mặt tốt. Chị gọi đó là bài học “đau đớn” nhưng cần để trưởng thành.
Mỗi lần gặp nhau ở thư viện để nộp bài luận, nhóm bạn của chị hay đùa: “Viết xong luận chưa, kết luận thế nào?”. “Thì context-specific (tuỳ vào hoàn cảnh), không có one-size-fits-all solution (giải pháp phù hợp cho mọi trường hợp), thế chứ sao”.
Môn học và cách đánh giá nào đáng nhớ?
Ở học kỳ hai, Thanh Vân đã học môn đánh giá tác động. Buổi sáng lớp nghe giảng về các mô hình đánh giá, giờ nghỉ trưa mỗi nhóm nhận một dự án và phải thiết kế mô hình để thuyết trình ngay buổi chiều. Bài cuối kỳ, nhóm chị lập mô hình đánh giá tác động cho một dự án của World Bank ở Ấn Độ, và chị được bầu làm trưởng nhóm. Việc của chị là giữ cho các cuộc họp “dân chủ” để ai cũng thoải mái góp ý, rồi tổng hợp và kéo cuộc họp về trọng tâm.
Thanh Vân thấy việc viết bài luận đã giúp chị rèn kỹ năng nghiên cứu, suy nghĩ logic và sắp xếp lập luận.
Thanh Mai thì nhớ thư viện. Có lần chị cần một cuốn sách thư viện chưa có; cô thủ thư ghi lại yêu cầu, và chỉ 2–3 hôm sau chị nhận email báo sách đã về.
Cuộc sống du học sinh ở Anh: con người, định kiến và những điều nhỏ
Ngày bay về nước, Thanh Mai thấy hụt hẫng như chia tay “quê hương thứ 2”: “Đối với mình, thời gian ở Anh thật sự là thời gian đẹp nhất trong cuộc đời mình.” Chị gặp cả người tốt lẫn người khó chịu, nhưng không để vài trải nghiệm xấu quyết định cách nhìn về cả đất nước.
Đêm đầu tiên sau khi đáp xuống Heathrow
Thanh Mai và một bạn Chevening khác đáp xuống Heathrow gần nửa đêm, đi tàu điện ngầm để bắt tàu về Brighton. Chị say tàu nên hai người phải xuống giữa đường, ở một nhà ga vắng dưới lòng đất. Một người đàn ông mặc đồng phục xách giúp hành lý và đưa hai người đi tìm một khách sạn tử tế, không quá đắt. Chị nhận xét: “Người Anh trông có vẻ lạnh lùng nhưng sẽ rất nhiệt tình nếu bạn cần giúp đỡ.”

Dè dặt lúc đầu, tốt bụng về sau
Ngày đầu ở Brighton, điện thoại của Thanh Vân chưa có mạng để tra bản đồ. Một chú người Anh đi bộ cùng chị đến tận trạm xe buýt kế tiếp. Theo cảm nhận của chị, người Anh lúc đầu dè dặt, sau thì thân thiện và sẵn lòng giúp. Thanh Mai đón Giáng sinh với một gia đình người Anh qua chương trình gia đình bản xứ (host family), và sau đó vẫn giữ liên lạc với bác chủ nhà.
Cũng có những lúc khó chịu
Thanh Mai viết rằng bạn cũng sẽ gặp người làm mình khó chịu, như đám trẻ con gọi bạn là người Trung Quốc và đuổi về nước. Chị từng gặp cả những người Anh rất bất lịch sự, say xỉn, chửi bới. Nhưng chị tin rằng “những người mà bạn không ưa không phải là một mẫu đủ lớn đại diện cho con người nơi đây”. Một người bạn Hàn Quốc từng nói với chị “Nếu không gặp cậu, thì tớ cũng không thích người Việt Nam đâu”.
Nhiều giọng tiếng Anh, nhiều kiểu bạn bè
Lớp của Thanh Vân khi ấy có rất nhiều giọng tiếng Anh; ban đầu chị khó hiểu khi bạn Ấn Độ hay bạn Somalia nói, rồi quen dần. Chị từng học cùng một chị người Ấn Độ: hai vợ chồng cùng đỗ Chevening, vượt qua quan niệm ở quê rằng phụ nữ không cần học cao.
Thói quen nào giúp hai chị em học tốt?
- Quản lý thời gian và giữ kỷ luật. Theo phần trả lời chung, khi còn ở Việt Nam, người kể tự đặt mục tiêu dành ít nhất 2 tiếng đọc sách mỗi ngày, tranh thủ giờ nghỉ trưa và buổi sáng. Sang Anh càng cần kỷ luật để cân bằng giữa đi chơi và đọc tài liệu.
- Bàn luận về sách đã đọc. Kể lại điều mình đọc với người cùng quan tâm là cách nhớ lâu nhất, lại được nghe thêm ý kiến khác.
- Vận động. Vận động giúp minh mẫn và tự tin hơn; khi sang Anh, người kể đi bộ và tham gia các lớp yoga ở trường.
Nếu bạn sắp đi học thạc sĩ ở Anh, nên chuẩn bị gì?
Đây là nhận định của Nguồn Học Bổng rút từ câu chuyện, không phải yêu cầu của trường hay học bổng.
- Luyện đọc phản biện từ trước. Đọc bài nghiên cứu trong ngành, tóm tắt lập luận chính và tự hỏi bằng chứng đã đủ chưa.
- Quen với câu trả lời “tùy hoàn cảnh”. Bài luận được đánh giá ở lập luận và bằng chứng, không ở một đáp án đúng.
- Chuẩn bị tâm lý cho một, hai tháng đầu. Thấy mình chậm hơn cả lớp có thể chỉ là giai đoạn chuyển tiếp; hãy dùng các lớp kỹ năng của trường.
- Tham gia hoạt động ngoài lớp. Nhiều câu chuyện đáng nhớ trong bài này đến từ bạn học, gia đình bản xứ và bữa góp món.
Nếu muốn có người cùng xem lại kế hoạch học và hồ sơ, bạn có thể tìm một mentor đồng hành tại Nguồn Học Bổng.
Học bổng Chevening hiện nay, nói ngắn gọn
Điều kiện hiện nay, cập nhật theo nguồn chính thức ngày 08/11/2026:
| Mục | Theo trang chính thức của Chevening |
|---|---|
| Học bổng cho | Một năm thạc sĩ tại Anh, không giới hạn tuổi (trang đối tượng) |
| Điều kiện chính | Cam kết về nước ít nhất 2 năm; bằng cử nhân đủ để học thạc sĩ ở Anh; 2 năm kinh nghiệm làm việc sau khi tốt nghiệp đại học, tương đương 2.800 giờ; nộp 3 khóa học, có ít nhất một thư mời vô điều kiện trước hạn (trang điều kiện) |
| Chi trả | Học phí, vé máy bay khứ hồi hạng phổ thông, phí thị thực, sinh hoạt phí hằng tháng (khác trong và ngoài London), một số phụ cấp (trang khoản chi trả) |
| Năm học 2027–28 | Mở tháng 8/2026, đóng tháng 10/2026; phỏng vấn tháng 3–4/2027; kết quả từ giữa tháng 6/2027; hạn có thư mời vô điều kiện 08/07/2027 (trang lịch tuyển chọn) |
Vòng nộp hồ sơ cho năm học 2027–28 đã đóng tháng 10/2026; nếu định nộp vòng sau, hãy theo dõi lịch mới trên trang chính thức của Chevening. Mốc 2.800 giờ Thanh Mai nhắc vẫn khớp với điều kiện hiện nay. Phần bài luận nộp kèm hồ sơ có hướng dẫn riêng: cách viết 4 bài luận Chevening. Nếu bạn chuẩn bị hồ sơ cho học bổng du học Anh khác, bài cách viết bài luận săn học bổng có gợi ý chung. Các bước nộp hồ sơ nên đối chiếu với trang chính thức ở bảng trên.
Câu hỏi thường gặp
Học thạc sĩ ở Anh có nặng không?
Theo Thanh Mai, lúc đầu chị mất nhiều thời gian vì phải đọc 100–200 trang cho một bài giảng ở IDS, Đại học Sussex, dù sau đó chị quen khá nhanh. Lịch học Thanh Vân kể còn có thảo luận nhóm và bài luận.
Mới sang Anh học thạc sĩ có bị sốc không?
Có thể. Thanh Mai từng khủng hoảng trong một, hai tháng đầu vì quen tìm đáp án đúng sai, trong khi giảng viên không đưa một đáp án đúng sai duy nhất.
Có cần học đúng ngành đại học mới học thạc sĩ ở Anh được không?
Không nhất thiết. Theo Thanh Vân, có thể học trái ngành nếu có kinh nghiệm làm việc liên quan và kế hoạch rõ sau khi học. Điều kiện đầu vào do từng trường quy định.
Nguồn tham khảo
- Thanh Mai và Thanh Vân, “Hai chị em gái và giấc mơ Anh”, sách Coffee with scholars, Nguồn Học Bổng.
- Điều kiện nộp học bổng Chevening
- Lịch tuyển chọn học bổng Chevening
![]()

