VÀI NÉT VỀ CÁC QUỸ NGHIÊN CỨU KHCN QUỐC GIA CỦA CANADA

13/01/2016 | Học tập tại Canada

Gần đây VN có nhiều cố gắng trong việc sắp xếp lại các quỹ nghiên cứu khoa học. Các chương trình như NAFOSTED đã tạo ra cú hích đáng kể cho sự bùng nổ NCKH trong nước với sự cải thiện khá rõ rệt thành tích công bố ISI. Trong khi bộ KHCN đang dần sắp xếp lại ngân sách NCKH thông qua các quỹ, tôi muốn chia sẽ vài nét về các quỹ nghiên cứu của Canada trong nhóm ngành khoa học tự nhiên và công nghệ và đưa ra vài gợi ý cho VN.

Tuy là nước trong nhóm G7 nhưng Canada khá “XHCN” đặc biệt họ hỗ trợ khá mạnh cho hệ thống giáo dục và KHCN. Vài thông tin tổng quát: Canada có khoảng 100 đại học (có khoảng 40 ĐH nghiên cứu khá mạnh cho dân số khoảng 36 triệu người) và đầu tư cho KHCN hằng năm khoảng hơn 12 tỷ đôla một năm. Các quỹ khoa học trong ngành khoa học tự nhiên và công nghê được quản lỷ bởi NSERC (The Natural Sciences and Engineering Research Council of Canada) thông qua các chương trình funding.

du-hoc-canada

Tựu trung các chương trình funding của NSERC tạo ra kết nối cho 3 thực thể quan trọng:

Đại học – Đào tạo nhân lực (Training) – Chuyển giao tri thức cho industry

Để tạo các kết nối này, NSERC thiết kế các chương trình funding khác nhau với phân bổ ngân sách hợp lý để tạo ra sự phát triển cân bằng giữa nghiên cứu cơ bản, ứng dụng, chuyển giao công nghệ và đào tạo SDH. Với tinh trần trên, các chương trình funding đều yêu cầu các Giáo Sư đại học( GS DH) tham gia dự án có kế hoạch cụ thể trong việc dùng quỹ để hỗ trợ đào tạo nhân lực (gần như phần lớn tiền phải dùng làm học bổng cho SV đại học, thạc sĩ, tiến sĩ, postdoc). Tất cả các chương trình funding đều được bình duyệt bởi các chuyên gia độc lập (được mời bởi NSERC) và quyết định cuối cùng được đưa ra bởi các hội đồng của từng chương trình funding. Các chương trình funding chính được liệt kê dưới đây.

1) Chương trình NSERC khám phá (NSERC Discovery program) [1]

Đây là chương trình hỗ trợ nghiên cứu “cơ bản” nên ko yêu cầu các GS mời giới công nghệ tham gia trong các dự án của họ (thật ra khá tương tự quỹ NAFOSTED đang có ở VN). Đây là chương trình mà mỗi GS thường xin một mình (one person) và kéo dài 5 năm (trước khi “renew” lại). Chương trình Discovery như tên gọi cho phép tự do tối đa trong các đề xuất với tinh thần khuyến khích tạo ra các nghiên cứu “đột phá” và ko nhiều ràng buộc trong chuyện chọn hướng nghiên cứu hay sử dụng chúng.

2) Chương trình NSERC hợp tác phát triển (NSERC Collaborative Research and Development (CRD)) [2]

Ngược lại tinh thần của chương trình Discovery, chương trình NSERC CRD được thiết kế để giới hàn lâm đại học hợp tác và chuyển giao tri thức cho giới công nghệ. Tuy thế, chương trình này vẫn yêu cầu cao về chất lương hàn lâm nên các đề xuất “ứng dụng công nghệ” đơn giản thường ko được cấp funding.

Trong chương trình này, chính phủ và giới công nghệ (các công ty tham gia dự án) đóng góp 50%-50% funding cho mỗi dự án. Thật ra đóng góp của chính phủ là nhiều hơn 50% vì họ cũng “match cash” cho các chi phí của doanh nghiệp do tham gia dự án gọi là “inkind contribution” (như tặng thiết bị hay trả lương cho các kỹ sư tham gia dự án). Số tiền có được từ dự án vì thế tùy thuộc vào lượng tiền và inkind đóng góp từ các cty tham gia.

3) Chương trình NSERC chiến lược (NSERC Strategic Partnership Grants) [3]

Đây là chương trình với ý tưởng “nằm giữa” hai chương trình kể trên: dự án NSERC chiến lược yêu cầu phải có các cty lớn tham gia vào nhưng ko yêu cầu họ đóng góp tiền (chỉ yêu cầu họ góp “inkind contribution” để tham gia dự án và yêu cầu có chuyển giao công nghệ cho industry). Một yêu cầu quan trọng: NSERC đề ra các hướng nghiên cứu quan trọng cho mỗi nhóm ngành (target areas) và các dự án phải rơi vào các hướng ưu tiên này mới có khả năng được cấp funding. Mỗi dự án NSERC chiến lược được cấp khoảng 0.5 triệu đola cho 3 năm.

Cùng một nguyên lý, NSERC cũng thiết kế chương trình dạng lớn hơn với tên gọi NSERC mạng lưới chiến lược (NSERC strategic networks) với số nhà nghiên cứu và cty nhiều hơn, kéo dài 5-6 năm, funding khoảng 3-5 triệu đola.

4) Chương trình NSERC kiến tạo (NSERC CREATE) [4]

Đây là chương trinh chủ yếu giúp các GS DH cung cấp học bổng cho các SV SDH (thạc sĩ và tiến sĩ) để gửi họ tham gia các chương trình “internship” với industry. Dự án kiều này thường 6 năm với ngân sách 1.5 triệu đola.

5) Các chương trình khác

Ngoài ra NSERC còn thiết kế các chương trình khác như NSERC “Idea to Innovation” (I2I) giúp đưa các ý tưởng công nghệ vào thực tế (tập trung mạnh vào ứng dụng) và NSERC Engage cung cấp funding trong 6 tháng (25 ngàn đola) tạo điều kiện cho GS đại học “làm quen” và hợp tác với industry.

hoc-bong-du-hoc-Canada

VÀI Ý TƯỞNG CHO VN

– Chia sẽ quan điểm khá “bao cấp”, VN có thể thiết kế các chương trình funding tương tự để “cover” cả nghiên cứu cơ bản, ứng dụng, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao qua việc giúp SV có thêm kinh nghiệm qua các chương trình internship với industry (cho SV đại học và SĐH).

– Trong khi chuyện cải thiện tiền lương cho GS ở các ĐHVN là khá nan giải, việc sắp xếp lại các quỹ nghiên cứu và vận hành chúng minh bạch giúp các GS DH giỏi có nguồn quỹ đủ lớn để cải thiện thu nhập và nâng cao năng lực và năng suất khoa học của họ.

– Nếu các nguồn quỹ khoa học đủ lớn, chúng ta có thể tạo cơ chế cho phép các ĐH lấy một phần quỹ (20-50%) mà các GS của họ mang về. Đây sẽ là nguồn thu đáng kể của các ĐH như cách các ĐH phương Tây đang vận hành. Làm như thế cũng tạo động lực cho các ĐH nghiên cứu tưởng thưởng xứng đáng và cạnh tranh nhân lực cao cấp để cải thiện cơ bản năng suất nghiên cứu của các ĐH (đặc biệt ĐH nghiên cứu hàng đầu).

– Các chương trình tương tự NSERC CRD của Canada giúp các ĐH nghiên cứu có thể khai thác các nguồn lực tài chính từ xã hội thông qua các doanh nghiệp công nghệ, giúp phát triển cả NCKH hàn lâm và ứng dụng KHCN vào thực tiễn.

[1] NSERC Discovery Program: http://www.nserc-crsng.gc.ca/…/Grants-S…/DGIGP-PSIGP_eng.asp
[2] NSERC Collaborative Research and Development (CRD):http://www.nserc-crsng.gc.ca/Professors-P…/…/CRD-RDC_eng.asp
[3] NSERC strategic: http://www.nserc-crsng.gc.ca/Professors-P…/…/SPG-SPS_eng.asp
[4] NSERC CREATE: http://www.nserc-crsng.gc.ca/…/CREATEResults-ResultatsFONCE…

P/S: Bài viết khá dài nên add hình GS McDonald của DH Queen của Canada, người được giải Nobel vật lý, 2015, cho vui mắt. Hy vọng một ngày trong tương lai, VN chúng ta cũng sẽ có Nobel winner (chắc còn rất xa)!

Theo: Le Bao Long- Canada

431 lượt xem, 1 xem hôm nay

Email: hoai.tran@helpscholarships.com

Copyright © 2015 Nguonhocbong.com - Web Developed by OSV Media